Ai
dosłownie harmonizowanie, łączenie, jednoczenie;
ai-hanmi
pozycja zgodna - układ, w którym ćwiczący stoją w tej samej pozycji (por. gyaku-hanmi)
aiki
dosłownie: harmonijne oddziaływanie (zjednoczenie) ki; według kosmologii aikido, wszystkie rzeczy we wszechświecie powstają dzięki oddziaływaniu pozytywnego i negatywnego ki; celem treningu aikido jest poszukiwanie harmonii własnego ki z ki partnera i ki wszechświata aikido dosłownie droga harmonii; nazwę tę, po wielu latach głębokich studiów różnych szkół sztuk walki, przyjął twórca aikido dla określenia swojego unikalnego systemu (por. ai, ki, do)
aiki-taiso
podstawowe ćwiczenia w aikido; rozgrzewka; ćwiczenia wprowadzające arigato dziękuję (por. domo arigato)
ashi
stopa, noga
ashi-sabaki
ćwiczenia przemieszczeń, obejmują: ayumi-ashi, okuri-ashi, tsugi-ashi (por. tai-sabaki)
atemi
uderzenie we wrażliwe miejsce - w aikido ma na celu rozproszenie uwagi przeciwnika
ayumi-ashi
krok przestawny
bokken
drewniana imitacja miecza japońskiego, używana w celach treningowych (por. bokuto, jo, tanto)
bokuto
drewniany miecz
bu
dosłownie: silny, waleczny, odważny, ale również dotyczący spraw wojennych; w aikido sens tego słowa jest rozumiany jako dzielność i odwaga, a nie rywalizacja czy współzawodnictwo; oryginanie znaczenie bu: powstrzymać krzyżujące się (walczące) ze sobą włócznie
budo
dosłownie: drogi walki; ogólne określenie japońskich sztuk walki, które rozwinęły się ze sztuk wojennych (bujutsu) np. judo, kendo
bujutsu
dosłownie: sztuki wojenne
bushi
wojownik, samuraj
bushido
honorowy kodeks regulujący życie samuraja
chu
środek
chudan
poziom środkowy - od pasa do barków (pojęcie używane do określenia wysokości ataku) (por. gedan, jodan)
dan
poziom, stopień mistrzowski (por. yudansha, kyu)
do
dosłownie: droga; metoda, sposób wewnętrznego doskonalenia się; w Japonii sztuki zajmujące się rozwojem duchowym i fizycznym adeptów (nie tylko sztuki walki) utożsamiane są z do
dojo
miejsce, w którym trenuje się sztuki walki (szkoła), dosłownie: "miejsce drogi" - miejsce, gdzie poszukuje się do
domo
bardzo
domo arigato
dziękuję bardzo (przyjmuje również formy: domo arigato gozaimas oraz domo arigato godzaimaśta)
doshu
dosłownie: mistrz drogi; tytuł lidera aikido; zgodnie z tradycją japońską, jest to tytuł dziedziczny; obecnie przysługuje on Kisshomaru Ueshiba - synowi twórcy aikido
dozo
proszę
eri
kołnierz
eri tori
atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) kołnierza partnera
funakogi undo
dosłownie: ruch wiosłowania; termin pochodzący od ame-no tori fune, co można przetłumaczyć, jako: niebiańska uskrzydlona łódź; pojęcie związane z mitologią japońską oznaczające łódź, którą posługiwał się duch gromu spływający z nieba na Ziemię; funakogi undo wywodzi się z ezoterycznych praktyk shinto mających na celu zjednoczenie ciała i umysłu, które twórca aikido wprowadził do swojego systemu; obecnie funakogi undo to jedno z ćwiczeń wprowadzających (aiki-taiso) służące do poprawienia pracy bioder, wypracowania mocnej, stabilnej postawy oraz do koordynacji oddychania z pracą ciała
gaku
tradycyjny element wystroju dojo - japońska kaligrafia z nazwą szkoły, mottem lub myślą filozoficzną zawieszana na ścianie w centralnym miejscu sali ćwiczeń, na przeciwko miejsca honorowego (kamiza)
gedan
poziom niski - od pasa w dół (pojęcie używane do określenia wysokości ataku)
gi
ubranie, strój (por. keikogi)
go
pięć
gokyo
piąta forma podstawowych technik unieruchomień (por. ikkyo, nikyo, sankyo, yonkyo)
gyaku
odwrotny
gyaku hanmi
postawa odwrotna - układ, w którym partnerzy stoją w odwrotnych pozycjach (por. ai-hanmi)
hachi
osiem
hai
tak
hajime
zaczynać! naprzód!
hakama
tradycyjne spodnie samurajów, noszone przez mistrzów aikido
hanmi
postawa, pozycja
hanmi-handachi
pozycja "siedząco-stojąca", ćwiczenia, w których broniący się siedzi, a atakujący stoi
happo
osiem kierunków (por. shiho)
hara
brzuch, centrum, miejsce, w którym skupia się energia witalna człowieka
hidari
lewy, lewostronny (por. migi)
hidari-kamae
postawa, w której lewa noga wysunięta jest do przodu (por. migi-kamae)
hiji
łokieć
hiji-tori
trzymanie za łokcie (za rękawy w okolicach łokcia)
Hombu Dojo
główna kwatera, centrum treningowe w Tokio (zob. Hombu Dojo)
iaido
japońska sztuka walki mieczem (dobywania miecza)
ich
jeden
iie
nie
ikkyo
pierwsza forma podstawowych technik unieruchomień (por. nikyo, sankyo, yonkyo, gokyo)
irimi
podstawowe wejście, ruch do przodu, wejście "w partnera"
irimi-nage
rzut, w którym wykorzystuje się wejście irimi tzw. "dwudziestoletnia technika"
jiu
dziesięć
jiu-waza
tori wykonuje dowolne techniki
jo
drewniany kij
jodan
poziom wysoki - powyżej barków (pojęcie używane do określenia wysokości ataku)
jo-dori
techniki obrony przed atakiem jo (techniki odbierania jo)
juji-garami
rzut przez skrzyżowanie rąk
kaiten
okrągły
kaiten-nage
rzut obrotowy (por. uchi kaiten nage)
kakari-geiko
tori jest atakowany przez kilku uke, nadchodzących kolejno z jednego kierunku
kamae
postawa
kamiza
miejsce honorowe, czyli miejsce, w którym siada nauczyciel na początku i na końcu treningu (por. shimoza)
kata
dosłownie: forma; termin używany głównie w tradycyjnych sztukach walki, tzn. tych, w których nie występuje rywalizacja sportowa; w odróżnieniu od sportu, gdzie głównym celem treningu jest osiągnięcie poziomu, który pozwoli odnieść zwycięstwo w zawodach, adepci tradycyjnych sztuk walki, ćwicząc formy ustalone przez twórcę danej sztuki dążą raczej do harmonijnego rozwoju ciała i umysłu
kata
ramię
kata-dori
atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) za rękaw kimona (ramię, bark)
katana
miecz
katate
jedna ręka
katate-dori
atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) przedramienia przeciwnika
katame-waza
techniki unieruchomień (por. nage-waza, osae-waza)
katsu
technika przywracania przytomności po urazach
keikogi
strój treningowy używany w sztukach walki
ki
energia duchowa; koncepcja przenikającej cały wszechświat energii ki jest istotnym aspektem kultury orientalnej - filozofii, medycyny, sztuki; pojęcie ki jest nieprzetłumaczalne na żaden zachodni język, a jego znaczenie można w pełni zrozumieć tylko poprzez własne, indywidualne doświadczenie
kiai
dosłownie: nastrój, usposobienie, charakter, również okrzyk; w sztukach walki kiai na płaszczyźnie fizycznej oznacza przenikliwy okrzyk wydobywający się z głębi ciała (z brzucha - hara); na płaszczyźnie duchowej oznacza emanowanie energii witalnej
kihon
podstawowy, bazowy
kihon-waza
techniki wykonywane w sposób podstawowy, bazowy
kiri
ostrze
kohai
młodszy kolega (por. sempai)
koho
do tyłu
koho-kaiten-ukemi
przetoczenie do tyłu - nazwa stosowana zamiennie z ushiro-ukemi (por. zenpo-kaiten-ukemi)
kokyu
oddech, siła oddechu
kokyu-ho
"ćwiczenie oddechu", ćwiczenie wykonywane w pozycji stojącej lub siedzącej, polegające na dojściu do centrum partnera, poznawaniu pracy jego ciała przy jednoczesnej pracy nad własnym oddechem (por. kokyu nage)
kokyu-nage
"rzut oddechem"
konnichiwa
dzień dobry
koshi
biodro
koshi-nage
rzut przez biodro (por. koshi nage)
kote
nadgarstek (dosłownie: mała ręka)
kote-gaeshi
rzut wykonywany poprzez wykręcenie nadgarstka
kubi
szyja
kubishime
atak polegający na duszeniu przeciwnika
kumi-jo
forma ćwiczeń, w której obaj partnerzy wyposażeni są w jo
kumi-tachi
forma ćwiczeń, w której obaj partnerzy wyposażeni są w bokken
kyu
dziewięć
kyu
stopień uczniowski (por. mudansha, dan)
ma-ai
dystans
mae
przód
mae-geri
atak polegający na prostym kopnięciu przeciwnika
mae-ukemi
pad, przetoczenie do przodu (por. ushiro-ukemi)
men
głowa
men-uchi
cięcie proste z góry w głowę
migi
prawy, prawostronny (por. hidari)
migi-kamae
postawa, w której prawa noga wysunięta jest do przodu (por. hidari-kamae)
misogi
dosłowie: obrzęd oczyszczenia; oczyszczenie lub ablucja dokonywane zwykle w wodzie morskiej lub pod górskim wodospadem są dla Japończyków formą religijnej ekspiacji za określone czyny, wydarzenia, w których się brało udział; twórca aikido uważał, że wszystkie techniki aikido są formą misogi (oczyszczenia)
mokuso
medytować
morote-tori
atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) oburącz przedramienia partnera
mudansha
uczeń posiadający stopień uczniowski - kyu (por. yudansha)
mune
pierś, tors, korpus
mune-dori
uchwyt za przód kimona
nage
rzut, osoba wykonująca rzut lub inną technikę - nazwa używana zamiennie z tori (por. uke)
nage-waza
techniki rzutów (por. katame-waza, osae-waza)
ne-waza
techniki w parterze
ni
dwa
nikyo
druga forma podstawowych technik unieruchomień (por. ikkyo, sankyo, yonkyo, gokyo)
Nippon
Japonia
o
wielki
O'sensei
Wielki Nauczyciel - tytuł Morihei Ueshiba - twórcy aikido
obi
pas
omote
ruch do wewnątrz (por. ura)
omote-waza
ogólna nazwa wersji technik wykorzystujących wejście przed centrum przeciwnika (por. ura-waza)
omoto-kyo
dosłownie nauka wielkiej podstawy; sekta shintoistyczna (por. shinto) założona w Japonii pod koniec XIX w przez Nao Deguchi i Onisaburo Deguchi; uważa się, że współpraca założyciela aikido i Onisaburo w latach 1920-35 dała początek stworzeniu filozofii aikido
onegae-shimasu
dosłownie: proszę mnie nauczyć - formuła wypowiadana na początku treningu, a także w trakcie przed rozpoczęciem ćwiczenia
osae
naciskać, dźwignia
osae-waza
techniki dźwigni (por. katame-waza, nage-waza)
otagai-ni-rei
ukłon wzajemny pomiędzy partnerami
rei
ukłon
ritsu-rei
ukłon w pozycji stojącej (por. za-rei)
roku
sześć
ryo-kata-dori
atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) dwoma rękoma za ramiona przeciwnika
ryote
dwie ręce
ryote-dori
atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) dwoma rękoma za dwie ręce przeciwnika
ryu
szkoła
sabaki
kroki na macie (por. ashi-sabaki, tai-sabaki)
samurai
samuraj
san
trzy
sankyo
trzecia forma podstawowych technik unieruchomień (por. ikkyo, nikyo, yonkyo, gokyo ikkyo, nikyo, yonkyo, gokyo)
sayonara
do widzenia
seiza
siad japoński
sempai
uczeń starszy stopniem (por. kohai)
sensei
nauczyciel (sztuki walki)
shi
cztery
shichi
siedem
shidoin
instruktor - formalny tytuł
shihan
mistrz - formalny tytuł
shiho
cztery kierunki (por. happo)
shiho-nage
rzut w czterech kierunkach
shikko
sposób przemieszczania się w pozycji klęcznej
shimoza
miejsce na macie (tatami), gdzie siadają ćwiczący (por. kamiza)
shodan
pierwszy dan
shomen-uchi
cięcie proste z góry na głowę przeciwnika
soto
zewnętrzna strona, na zewnątrz (por. uchi)
soto-kaiten
ruch na zewnątrz (por. uchi-kaiten)
suburi
indywidualne techniki ćwiczeń przy użcyiu bokken i jo (por. kata)
suwari-waza
techniki wykonywane w pozycji siedzącej lub klęczącej (por. hanmi-handachi-waza, tachi-waza)
tachi
stojąc, w pozycji stojącej
tachi-dori
techniki obrony przed napastnikiem uzbrojonym w miecz (techniki odbierania miecza)
tachi-waza
techniki wykonywane w pozycji stojącej (por. hanmi-handachi-waza, suwari-waza)
tai-jutsu
techniki walki wręcz (bez użycia broni)
tai-sabaki
ćwiczenia zwrotów i obrotów ciała, obejmuje tenkan, irimi-tenkan, ikkyo-undo, shiho-undo (por. ashi-sabaki)
tanto
drewniana imitacja noża (por. bokken, jo)
tanto-dori
techniki obrony przed napastnikiem uzbrojonym w nóż (techniki odbierania noża)
tatami
mata
te
ręka
tegetana
dosłownie: "ręka-miecz"
tekubi
nadgarstek
ten-chi-nage
rzut "niebo-ziemia"
tenkan
obrót, zejście z linii ataku poprzez obrót
tori
partner wykonujący techikę obronną (por. uke)
tsugi-ashi
krok dostawny
tsuki
uderzenie proste
uchi-kaiten-nage
rzut obrotowy wykorzystujący ruch do wewnątrz, przejście pod ramieniem partnera
uchi-deshi
uczeń mieszkający razem ze swoim nauczycielem
ude
przedramię
ude-kime-nage
rzut wykorzystujący dzwignię na staw łokciowy
Ueshiba
(zob. O'Sensei)
uke
partner atakujący, na którym wykonuje się technikę obronną (por. tori)
ukemi
obrona, pad, przewrót
ukemi-waza
techniki padów i przewrotów
ura
odwrotnie, do tyłu (por. omote)
ushiro
tył, z tyłu, do tyłu
ushiro-kubishime
atak z tyłu z duszeniem
ushiro-ryote-dori
uchwyt z tyłu, obiema rękami za obie ręce
ushiro-ukemi
przetoczenie do tyłu, pad do tyłu (por. mae-ukemi)
ushiro-waza
techniki obrony przed atakiem z tyłu
waza
techniki
yame
stop!
yoko
bok, w bok, w kierunku bocznym
yoko-men-uchi
atak z góry, okrężny, na głowę (skroń) lub szyję
yonkyo
czwarta forma podstawowych technik unieruchomień (por. ikkyo, nikyo, sankyo, gokyo)
yudansha
uczeń posiadający stopień mistrzowski - dan (por. mudansha)
zagi
siedząc, w pozycji siedzącej zanshin pozostawanie w stanie czujnej gotowości
za-rei
ukłon w pozycji siedzącej (por. ritsu-rei)
zazen
pozycja medytacyjna - siad w pozycji lotosu lub siad klęczny na piętach
zenpo
do przodu
zenpo-kaiten-ukemi
przetoczenie do przodu - nazwa stosowania zamiennie z mae-ukemi (por. koho-kaiten-ukemi)
zori
japońskie klapki
zubon
spodnie do kimona

stat4u kluby aikido inne